Ochotnicza Legia Kobiet

W ferworze przepychanek o siły sprawcze zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej umyka sporo szczegółów, ludzi, którzy naprawdę tę bitwę dla nas wygrali.

Na przykład nie ma w Warszawie ulicy generała Latinika, a przecież to on  podczas bitwy warszawskiej  był  gubernatorem wojskowym Warszawy i dowodził 1 Armią Frontu Północnego, odpierając bolszewickie uderzenie na miasto. Tak samo nie ma upamiętnienia Ochotniczej Legii Kobiet, organizacji paramilitarnej, powstałej we Lwowie z inicjatywy mjr Aleksandry Zagórskiej ochotniczej milicji kobiecej, w obliczu zagrożenia sowieckiego rozwiniętej we wspomniany OLK: ponad dwa i pół tysiąca kobiet które utworzyły:
- warszawski batalion wartowniczy
- warszawski batalion liniowy
- wileński batalion liniowy
- krakowski batalion liniowy
- poznański batalion liniowy
- warszawska kompania zapasowa
- oddział z Grudziądza
- oddział z Przemyśla.

Milicjantki pełniły służbę jako wartowniczki i kurierki, prowadziły pralnie i zakłady krawieckie, poczty polowe, pracowały w transporcie ale również pełniły funkcje bojowe.
W bezpośrednich walkach na froncie wziął udział warszawski i wileński batalion liniowy. Kobiece oddziały ochotnicze wsławiły się między innymi w walkach pod Radzyminem i Ossowem.

Wspomniana  Aleksandra Zagorska była członkinią Organizacji Bojowej PPS, Związku Walki Czynnej, Związku Strzeleckiego.Organizatorka kobiecej służby wywiadowczej, broniła Lwowa w latach 1918-19. Tam też jej syn, jeden z Orląt Lwowskich stracił życie.

Wanda Gertz, komendantka ochotniczego batalionu kobiecego w Wilnie.
Swoją wojskową karierę rozpoczęła w męskim przebraniu, jako Kazik Żuchowicz, kończyła  jako kobieta-żołnierz, poszukując sowieckich żołnierzy rozproszonych w lasach w okolicy Otwocka i Świdra.

Każdy dzień wypełniały nam walki nad Świdrem, wyszukiwanie band bolszewickich w lasach radzymińskich, forsowne marsze po piachach wśród niebywałej spiekoty^. Patrolom OLK udało się ująć dwóch jeńców, jedna legionistka została lekko ranna. Zgłupieli biedni Moskale, gdy się przekonali, że ich baby wzięły i prowadzą do niewoli^. 

^{Fotografie: http://kobietywwojsku.prv.pl}

Ossów. Kaplica.

Ściężka między drzewami zmierzam ku wejściu na cmentarz. Coś tam się dzieje.

Akurat przyjechały panie, które będą sprzątać i stroić kaplicę. Zgadzają się, żebym porobił w środku kilka zdjęć.

Na ścianach ekspozycja i wycinki gazet poświęcone bitwie oraz księdzu Skorupce.

Znów miałem trochę szczęścia i znów spotkałem miłe, pomocne osoby :)

W zasadzie to już wszystko. Wracam przez mostek obok zalanych łąk do samochodu.
Sobota, więc pawilon z panoramą będzie zamknięty, słoneczny zegar oblężony jest przez gości weselnych, więc jakoś głupio tam podejść teraz z aparatem.

Pozostał pomnik Skorupki i plansza z jakąś informacją  i grafiką.

Jeszcze tam zajrzę.

Ossów. Cmentarz poległych 1920.

Kolejny krzyż.

Podobno powstał w miejscu, gdzie po bitwie mieszkańcy znosili zwłoki poległych polskich żołnierzy.
Polacy stracili około 600 żołnierzy i oficerów. Około 100 poległo na polu bitwy, wielu odniosło rany, trafiło do niewoli lub zaginęło.

Rzeka długa i most na niej, słynny, ponieważ komuniści w 1947 roku rozebrali istniejący tu most drewniany, utrudniając mieszkańcom dostęp do kaplicy i cmentarza.

Straszne rozlewiska, które zresztą nie pozwoliły mi na dotarcie do wzgórka kryjącego w sobie zwłoki poległych Sowietów.
Na mostku, na widok aparatu, wędkarz zaczyna opowiadać mi, jak to jego zdjęcie trafiło na okładkę jakiegoś kalendarza, czy folderu, więc uspokajam, że jestem tu w innym celu. Udaje mi się w końcu przerwać wylewne wypowiedzi wędkarza i uzyskać informację o kierunku w którym mam pójść.

Cmentarz jest otwarty.
Pomnik gen. Hallera, pomnik Jana Pawła, cmentarzyk, nietypowa droga krzyżowa z wysoko zawieszonymi kapliczkami ...

Poległych złożono w dziewięciu zbiorowych mogiłach, na terenie, który od 1888 roku był poligonem artyleryjskim.
Wykorzystali to komuniści burząc wspomniany most i ograniczając wszystkim mozliwość dostępu do tego terenu.

Po bitwie rozpoznano około siedemdziesięciu poległych. Wśród nich ośmiu uczniów w wieku 16-17 lat.

Obchodzę kaplicę dookoła, ale jest zamknięta. Tabliczki kierują w stronę Polany Dębów Pamięci.

W 2010 posadzono tu 96 dębów upamiętniających ofiary katastrofy smoleńskiej.
Później postawiono popiersia prezydentów Kaczorowskiego i Kaczyńskiego oraz biskupa Płoskiego.

Ossów Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 roku

Taki park: "Ossów Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 roku"
Warto zajrzeć, tym bardziej, że jest utworzona ścieżka rowerowa a nawet jest wypożyczalnia rowerów.

Szczegółów nie znam, ale to każdy sobie znajdzie w necie.

Mi w oko wpadła biała tabliczka ...

Tam, w oddali, jest miejsce, gdzie padła kapelan lotny 1. batalionu 236 Ochotniczego Pułku Piechoty sformowanego z uczniów Gimnazjum Władysława IV na Pradze.

Razem z rekrutami ks. Skorupka dotarł na miejsce bitwy gdzie wcielono ich do 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej.

Dzień później Kapelan poległ na polu bitwy.

Poszedłem na pole i znalazłem go leżącego na tym samym miejscu, gdzie upadł. - wspomina dowódca 1 kompanii 1 batalionu 236 pp, ppor. Mieczysław Słowikowski. - Przed nim leżał jakby ścięty nożem wierzch jego czaszki. Obrazu tego nigdy nie zapomnę. Nie mogłem opanować łez. Odwróciłem ks. Skorupkę na wznak. Odpiąłem płaszcz i sutannę, zdjąłem z piersi krzyż, który mi kiedyś pokazywał. Zawołałem na ochotników i poleciłem sprowadzić furmankę. Po chwili przyszli mieszkańcy wsi i nadjechała wymoszczona furmanka. Wiadomość o śmierci naszego kapelana rozeszła się błyskawicznie. Przybiegli liczni ochotnicy i uklękli ...

W pierwszą rocznicę bitwy pod Ossowem miejscowi postawili na miejscu śmierci kapelana drewniany krzyż.

Niedaleko znajduję jeszcze jeden obelisk poświęcony Kapelanowi.

Krzyż Skorupki nie jest jedynym  krzyżem stojącym w tej okolicy.

Po drugiej stronie wsi stoi kolejny.

Wyryty rok 1920 nie pozostawia złudzeń, co do okazji z jakiej go postawiono. Podobno oznacza najdalsze miejsce, do którego doszli w czasie bitwy Rosjanie.

Szczerze mówiąc, ja również dalej nie zaszedłem :)

Ale ja z bardziej prozaicznej przyczyny - po drodze minąłem kilka miejsc, które warte okazały się odwiedzenia, czego nie omieszkałem uczynić, przy okazji znów spotykając miłych i życzliwych ludzi :)